Gaur egun, kalkulu matematiko bat egiteko, nahikoa dugu kalkulagailua edo ordenagailua erabiltzea. Baina ez da beti horrela izan. Ordenagailuak agertu aurretik, kalkulu konplexuak egiten zituzten pertsonak behar ziren, eta XX. mendearen lehen erdian emakume askok egin zuten lan hori. Haiei “computers”, hau da, kalkulagailuak deitzen zitzaien.
Emakume horietako bat izan zen Katherine Johnson.
Katherine Johnson 1918an jaio zen, Estatu Batuetan. Txikitatik matematikarekiko aparteko gaitasuna erakutsi zuen, baina garai hartan emakume beltz batek ikasketak egitea ez zen erraza. Hala ere, bere familiak haren hezkuntza bultzatu zuen, eta 18 urterekin matematikako eta frantseseko ikasketak amaitu zituen.
Urte batzuk geroago, NACAn hasi zen lanean; erakunde hori gero NASA bihurtuko zen. Han, beste emakume askorekin batera, kalkulu matematiko konplexuak egiten zituen: hegazkinen ibilbideak, abiadurak eta espazio-ontzien orbitak kalkulatzen zituzten.
Hasieran, emakume haiek ez zituzten ingeniari edo zientzialari gisa hartzen. Haien lana kalkuluak egitea zen, eta gizonek prestatutako formulak aplikatzen zituzten. Baina Katherine Johnson ez zen horrekin konformatu.
Espazio-lasterketaren garaian, kalkulu matematikoek berebiziko garrantzia hartu zuten. 1961ean, Alan Shepard astronauta espaziora bidali zuen misioan, eta hurrengo urteetan gero eta misio konplexuagoak prestatu ziren.
1962an, John Glenn astronautak Lurraren inguruan orbitatu behar zuen. Ordenagailuek ibilbidea kalkulatzen zuten, baina Glenn ez zen fidatzen makinaren emaitzaz. Katherine Johnsoni eskatu zion kalkuluak eskuz berriro egitea.
Johnsonen kalkuluek ordenagailuak emandako emaitzak baieztatu zituzten. Glenn espaziora abiatu zen, eta misioa arrakastatsua izan zen.
Horrek erakusten du emakume haien lana ez zela “kalkulu batzuk egitea” soilik. Haien matematikak espazioaren esplorazioaren oinarrietako bat izan ziren.
Eta Katherine Johnson ez zen bakarra.
NASAren instalazioetan ehunka emakumek egin zuten lan kalkulagailu gisa. Horien artean zeuden Dorothy Vaughan, programazioaren aitzindaria izan zena, eta Mary Jackson, NASAko lehen emakume ingeniari afroamerikarra.
Emakume horien istorioak urte luzez ia ezezagunak izan ziren. 2016an, Hidden Figures filmari esker, ordea, publiko zabalak haien lana ezagutu zuen.
Gaur egun, ordenagailuek segundo gutxitan egiten dituzte emakume haiek ordu luzez eskuz egiten zituzten kalkuluak. Baina horrek ez du haien lana txikiago egiten. Aitzitik: ordenagailuak oraindik existitzen ez zirenean, haiek izan ziren kalkulagailuak.
Eta haien matematikek gizakia Ilargira iristen lagundu zuten.